“Dat zit in de genen”, zeggen we vaak, alsof alles al vastligt bij de geboorte. Toch weten we inmiddels dat genen niet onveranderlijk zijn: hun expressie hangt af van de omstandigheden. Dat vakgebied heet epigenetica – letterlijk “rondom het DNA” (Conrad Waddington). Hierbij gaat het om markeringen rondom het DNA die genen kunnen aan- of uitzetten.
Een mooi beeld hierbij is dat van een piano: je DNA zijn de toetsen. Die liggen vast en veranderen niet. Maar de manier waarop je de piano bespeelt – de melodie – bepaalt welke genen tot uitdrukking komen. Je levensstijl is dus de pianist. Slaap, voeding, beweging, stress en gedachten (Dr. Bruce H. Lipton) spelen hierin een rol, maar ook gedrag, luchtvervuiling, sociale contacten en zelfs de interactie tussen verschillende soorten organismen (Timothy Lenton) beïnvloeden dit samenspel.
Ook bij onze huisdieren zien we deze principes terug. Hun omgeving, voeding en dagelijkse routines bepalen in grote mate hoe hun “piano” klinkt:
- Slaap: pups hebben gemiddeld 18 à 20 uur slaap per dag nodig, volwassen honden zo’n 17 uur. Rust is essentieel voor herstel en ontwikkeling.
- Voeding: een zo min mogelijk bewerkt, compleet dieet, rijk aan eiwitten, vetzuren, vezels, vitaminen en mineralen. Vermijd bewerkte koolhydraten. Variatie en versheid spelen hierbij een belangrijke rol.
- Beweging: dagelijkse activiteit voorkomt overgewicht en ondersteunt spier- en gewrichtsgezondheid. Zowel fysieke uitdaging als mentale stimulatie zijn belangrijk.
- Stress en prikkels: te veel of te weinig prikkels verstoren de balans. Contact met de natuur, spel en sociaal contact (zowel met mensen als met soortgenoten) dragen bij aan een gezonde omgeving.
- Luchtkwaliteit en zonlicht: net als bij mensen kan luchtvervuiling een rol spelen in ontstekingsprocessen en gezondheid van longen en hart. Een rookvrije, goed geventileerde omgeving, gecombineerd met frisse buitenlucht en regelmatige blootstelling aan zonlicht ondersteunt welzijn en vitaliteit.
- Relatie en geborgenheid: huisdieren zijn sociale wezens. Een stabiele band met hun eigenaar, voorspelbaarheid in hun omgeving en positieve interactie verlagen stress en bevorderen welzijn.
Kortom: ons DNA mogen we dan niet kunnen veranderen, maar de omstandigheden waarin onze genen “muziek maken” wél. En hetzelfde geldt voor onze viervoeters. Zo spelen we samen mee aan de symfonie van gezondheid. Dag na dag, noot voor noot.
5 tips om de epigenetica van je huisdier positief te beïnvloeden
- Zorg voor voldoende slaap – laat je huisdier ongestoord rusten en respecteer zijn natuurlijke slaapritme.
- Kies voor een natuurlijke, complete voeding – rijk aan eiwitten, gezonde vetten en vezels, zonder bewerkte koolhydraten.
- Beweeg samen – dagelijks wandelen, spelen en mentaal uitdagen houdt lichaam én geest fit.
- Ga naar buiten – frisse lucht en zonlicht zijn goed voor vitaliteit en immuunsysteem.
- Bouw een sterke band op – liefdevolle interactie en voorspelbaarheid zorgen voor rust en vertrouwen.
Wanneer kan suppletie zinvol zijn?
Ondanks een uitgebalanceerde voeding kan je hond toch extra ondersteuning nodig hebben. De laatste decennia is er een algemene verhoogde behoefte aan voedingsstoffen. Dit kan te maken hebben met:
- Verarming van nutriënten door bodemuitputting, intensieve landbouw en medicijngebruik in de veeteelt.
- Verlies van voedingswaarde door bereidingswijze, kant-en-klare maaltijden, bewaarmiddelen en smaakversterkers.
- Specifieke levensfasen of omstandigheden die de behoefte verhogen, zoals groei (pups), ouderdom, sportieve belasting, dracht, lactatie, stress of ziekte.
Voedingssupplementen of nutraceuticals bevatten hoge concentraties nutriënten die in de basisvoeding vaak slechts in beperkte mate aanwezig zijn. Ze kunnen daarom een waardevolle aanvulling vormen op het menu van je huisdier.